Loading...
 
Αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου τελικού σταδίου: Είδη θεραπείας (αιμοκάθαρση, περιτοναϊκή κάθαρση, φαρμακευτική αγωγή, διατροφή)
Τρίτη 28 Μάρ 2017

Αιμοκάθαρση

Η αιμοκάθαρση είναι μια μέθοδος (ένας τρόπος) για να απομακρυνθούν οι τοξικές ουσίες και η περίσσεια των υγρών από τον οργανισμό όταν οι νεφροί ανεπαρκούν.

Περιτοναϊκή κάθαρση

Η περιτοναϊκή κάθαρση είναι μια από τις επιλογές εξωνεφρικής κάθαρσης για την αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου τελικού σταδίου.


Αιμοκάθαρση

Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιεί ένα μηχάνημα (το μηχάνημα του τεχνητού νεφρού) για να καθαρίζει το αίμα και μπορεί να γίνεται σε Μονάδες Αιμοκάθαρσης του δημόσιου τομέα (νοσοκομεία) ή του ιδιωτικού τομέα (Μονάδες Αιμοκάθαρσης που λειτουργούν μέσα σε ιδιωτικές κλινικές ή σε ανεξάρτητα κτήρια- οι λεγόμενες Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης).

Η αιμοκάθαρση γίνεται συνήθως 3 φορές κάθε εβδομάδα (Δευτέρα-Τετάρτη-Παρασκευή ή Τρίτη-Πέμπτη-Σάββατο) για 4-5ώρες κάθε φορά, ενώ χρειάζεται και επιπλέον χρόνος για τη μετακίνηση του ασθενούς από το σπίτι στη Μονάδα Αιμοκάθαρσης, για την αναμονή μέχρι τη σύνδεση με το μηχάνημα τεχνητού νεφρού και για την επιστροφή του από τη Μονάδα Αιμοκάθαρσης στο σπίτι.


Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας αιμοκάθαρσης (δηλαδή κατά την ώρα που ο ασθενής κάνει αιμοκάθαρση) το αίμα ασθενούς μεταφέρεται από το σώμα στο μηχάνημα μέσω γραμμών (σωλήνων), φιλτράρεται από ένα φίλτρο που έχει συνδεθεί σε αυτό για να καθαριστεί από τις τοξίνες και να απομακρυνθούν τα πλεονάζοντα υγρά του οργανισμού και επιστρέφει στο σώμα (σχήμα 6). Κατά την αιμοκάθαρση το μηχάνημα ελέγχει με ασφάλεια τη ροή του αίματος που είναι συνήθως 250-450 κυβικά εκατοστά/λεπτό, ενώ ο συνολικός όγκος του αίματος που κυκλοφορεί στο εξωσωματικό κύκλωμα (γραμμές και φίλτρο) είναι περίπου 200-300 κυβικά εκατοστά.

Το φίλτρο αιμοκάθαρσης (σχήμα 7) παίζει σημαντικότατο ρόλο στο να επιτευχθεί μια αποτελεσματική αιμοκάθαρση και αποτελείται από τη μεμβράνη, το υλικό που στηρίζει (στηρικτικό υλικό) τη μεμβράνη και το περίβλημα (το κάλυμμα που περιβάλει τη μεμβράνη).



Η μεμβράνη αποτελεί το βασικό στοιχείο (δηλαδή την καρδιά) του φίλτρου, αποτελείται από ένα μεγάλο αριθμό (περίπου 10. 000) πολύ λεπτών σωληναρίων (τριχοειδών) με αδιάκριτες τρύπες στο τοίχωμά τους και λειτουργεί σαν φραγμός ανάμεσα στο αίμα (αυτό περνάει μέσα από τα τριχοειδή της μεμβράνης) και στο διάλυμα της αιμοκάθαρσης (αυτό περνάει- κυκλοφορεί -έξω από τα τριχοειδή και παρασκευάζεται από το μηχάνημα τεχνητού νεφρού μετά από ανάμειξη επεξεργασμένου μέσω ειδικών μηχανημάτων νερό της βρύσης, ενός εδικού πυκνού διαλύματος που περιέχεται σε μικρά πλαστικά μπιτόνια και μιας ειδικής σκόνης που περιέχεται σε μια φύσιγγα) επιτρέποντας το εκλεκτικό πέρασμα ουσιών από το αίμα στο διάλυμα ή από το διάλυμα στο αίμα. Ουσίες δηλαδή που είναι σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στο αίμα (π. χ ουρία, κρεατινίνη, κάλιο, κ, α) από ότι στο διάλυμα αιμοκάθαρσης, περνούν από το αίμα στο διάλυμα και απομακρύνονται από τον οργανισμό μέσω του κυκλοφορούντος διαλύματος το οποίο αποβάλλεται στην αποχέτευση, ενώ ουσίες που είναι σε μεγαλύτερη συγκέντρωση στο διάλυμα αιμοκάθαρσης από ότι στο αίμα (π. χ ασβέστιο, μαγνήσιο, διτανθρακικά κ. α) και είναι απαραίτητες για την ισορροπία του οργανισμού, περνούν από το διάλυμα στο αίμα.

Εκείνο που διαφοροποιεί (κάνει να ξεχωρίζει) το ένα φίλτρο αιμοκάθαρσης από το άλλο είναι η χημική σύνθεση της μεμβράνης του (δηλαδή το υλικό από το οποίο αποτελείται και το οποίο μερικές φορές μπορεί να προκαλεί διάφορες αντιδράσεις στον οργανισμό, πχ αλλεργικά φαινόμενα κ. α) και η αποδοτικότητα της κάθαρσης (απομάκρυνσης από τον οργανισμό) των τοξικών ουσιών.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι σημαντικό ρόλο στην τελική μορφοποίηση της μεμβράνης αιμοκάθαρσης και την αποδοτικότητα της παίζει, εκτός από τη χημική της σύνθεση, και ο τρόπος κατασκευής των τριχοειδών, ενώ στην γενική αποδοτικότητα του φίλτρου αιμοκάθαρσης (απομάκρυνση των τοξικών ουσιών από τον οργανισμό) παίζει ρόλο η όλη αρχιτεκτονική του κατασκευή (δηλαδή η όλη δομή του). Το τελευταίο γιατί έτσι διαφοροποιούνται οι εντός αυτού ροές του αίματος και του διαλύματος κάθαρσης και με αυτό τον τρόπο εξηγείται το γιατί φίλτρα διαφόρων οίκων κατασκευής με απολύτως την ίδια μεμβράνη αιμοκάθαρσης, από πλευράς χημικής σύνθεσης και επιφάνειας, προσφέρουν διαφορετικές καθάρσεις τοξικών ουσιών με τις ίδιες συνθήκες αιμοκάθαρσης.

Με τα παραπάνω αντιλαμβάνεται κανείς ότι όλα τα φίλτρα αιμοκάθαρσης δεν είναι ίδια και ότι για να επιτύχει κανείς την αποδοτικότερη και ασφαλέστερη αιμοκάθαρση για τον ασθενή θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει το καταλληλότερο από πλευράς χημικής σύνθεσης μεμβράνης και αποδοτικότητας κάθαρσης φίλτρο αιμοκάθαρσης, γεγονός που σημαίνει ότι ένα είδος ή τύπος φίλτρου αιμοκάθαρσης δεν κάνει για όλους τους ασθενείς. Ο θεράπων γιατρός θα πρέπει να διαθέτει στη φαρέτρα του μια ικανοποιητική ποικιλία από φίλτρα αιμοκάθαρσης [δηλαδή φίλτρα τουλάχιστον τριών τύπων από πλευράς χημικής σύνθεσης μεμβράνης, φίλτρα διαφορετικής επιφάνειας μεμβράνης αιμοκάθαρσης (αυτό γιατί οι ασθενείς έχουν διαφορετική σωματοδομή και επιφάνεια σώματος και η επιφάνεια της μεμβράνης του φίλτρου θα πρέπει να είναι κατά το δυνατόν ανάλογη της επιφάνειας του σώματος) και διαφορετικής αποδοτικότητας κάθαρσης και συντελεστή υπερδιήθησης (δηλαδή δυνατότητας απομάκρυνσης νερού από το πλάσμα)] ώστε να επιλέγει το καταλληλότερο για τις ανάγκες του ασθενή.

Απαραίτητη προϋπόθεση όμως για την έναρξη της αιμοκάθαρσης είναι η ύπαρξη μια αγγειακής προσπέλασης στο ασθενή, δηλαδή ένα σημείο του σώματος όπου τοποθετούνται οι βελόνες και μέσω αυτών και των γραμμών του φίλτρου μεταφέρεται το αίμα από την αγγειακή προσπέλαση στο φίλτρο αιμοκάθαρσης για φιλτράρισμα και μετά το φιλτράρισμα επιστρέφει στον σώμα του ασθενούς.

Υπάρχουν τρεις τύποι αγγειακής προσπέλασης (σχήμα 8):


Αυτόλογη αρτηριοφλεβική αναστόμωση ή φίστουλα

Αυτόλογη αρτηριοφλεβική αναστόμωση ή φίστουλα (αναστόμωση μιας αρτηρίας και μιας φλέβας του ασθενούς, ώστε να φουσκώσει το αγγείο και να μπορεί εύκολα να διακρίνεται και να τρυπιέται κατά την έναρξη της συνεδρίας της αιμοκάθαρσης). Η αναστόμωση αυτή από την στιγμή που θα γίνει απαιτείται να ωριμάσει για να μπορέσει να τρυπηθεί και για το λόγο αυτό χρειάζεται να περάσουν το λιγότερο 8-12 εβδομάδες από την κατασκευή της.

Ετερόλογη αρτηριοφλεβική αναστόμωση ή μόσχευμα

Ετερόλογη αρτηριοφλεβική αναστόμωση ή μόσχευμα (αναστόμωση μιας αρτηρίας και μίας φλέβας του ασθενούς μέσω ενός συνθετικού σωλήνα –μόσχευμα- ώστε αυτό να τρυπιέται εύκολα κατά την έναρξη της αιμοκάθαρσης). Μόσχευμα τοποθετείται όταν ο ασθενής δεν έχει κατάλληλα αγγεία για να γίνει φίστουλα και στην περίπτωση αυτή απαιτείται χρόνος 4 περίπου εβδομάδων από την τοποθέτηση του μέχρι να μπορέσει να τρυπηθεί και να χρησιμοποιηθεί.

Κεντρικός φλεβικός καθετήρας

Κεντρικός φλεβικός καθετήρας (τοποθέτηση ενός σωλήνα από συνθετικό υλικό κατευθείαν σε μεγάλη – φαρδιά- φλέβα του ασθενή, όπως η σφαγίτιδα, η υποκλείδιος ή η μηριαία) ο οποίος συνδέεται άμεσα με τις γραμμές του φίλτρου αιμοκάθαρσης και δεν απαιτείται ο ασθενής να τρυπηθεί με βελόνες). Ο κεντρικός φλεβικός καθετήρα χρησιμοποιείται επίσης σε περιπτώσεις που ο ασθενής δεν έχει κατάλληλα αγγεία για να γίνει φίστουλα ή να τοποθετηθεί μόσχευμα καθώς και όταν απαιτείται να αρχίσει επειγόντως αιμοκάθαρση και δεν έχει γίνει αγγειακή προσπέλαση ή έχει γίνει και δεν είναι ώριμη για να τρυπηθεί (στη δεύτερη περίπτωση όταν η αγγειακή προσπέλαση γίνει και είναι ώριμη ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί, ο καθετήρας αφαιρείται)

Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι η αγγειακή προσπέλαση εξατομικεύεται ανάλογα με τον κάθε ασθενή, ενώ σημαντική είναι και η χρονική στιγμή που θα αποκτηθεί αυτή. Για την δημιουργία φίστουλας ή την τοποθέτηση μοσχεύματος απαιτείται χειρουργική παρέμβαση και χρειάζεται χρόνος για να ωριμάσουν και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην αιμοκάθαρση. Παρέλευση χρόνου από την τοποθέτηση μέχρι τη χρήση τους δεν χρειάζονται μόνο οι κεντρικού φλεβικοί καθετήρες. Μπορούν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν άμεσα.

Οι ασθενείς που αντιμετωπίζονται με αιμοκάθαρση, συνιστάται να ακολουθούν μια προσεκτική διατροφή και λήψη περιορισμένης ποσότητας υγρών ώστε να μη συσσωρεύονται πολλές τοξίνες και υγρά στο διάστημα ανάμεσα στις συνεδρίες αιμοκάθαρσης. Αυτό βοηθάει στο να αισθάνονται καλύτερα και επιπρόσθετα προφυλάσσουν τα οστά και την καρδιά τους. Η διατροφή που προτείνει ο γιατρός τους στη Μονάδα Αιμοκάθαρσης θα πρέπει να ακολουθείται.

Οι αιμοκαθαιρόμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η υπάρχει η κλασσική αιμοκάθαρση, αλλά και κάποιες παραλλαγές της, όπως η αιμοδιαδιήθηση και ότι ο γιατρός τους θα πρέπει να επιλέξει την καταλληλότερη μέθοδο για αυτούς καθώς επίσης ότι μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς πρόβλημα, αλλά χρειάζεται περισσότερος προγραμματισμός γιατί θα πρέπει να εξασφαλίζουν εκ των προτέρων τη δυνατότητα να κάνουν την αιμοκάθαρση τους στο τόπο προορισμού τους. Θα πρέπει δηλαδή να προηγείται συνεννόηση με Μονάδες Αιμοκάθαρσης στην περιοχή του προορισμού τους για να τους δεχτούν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους. Επισημαίνεται ότι σε περίπτωση που αιμοκαθαιρόμενος ασθενής είναι ασφαλισμένος, το ασφαλιστικό του ταμείο καλύπτει παντού (δημόσιο και ιδιωτικό φορέα)όλα τα έξοδα για την αιμοκάθαρση. Σε περίπτωση όμως που ο ασθενής δεν έχει ασφάλεια, η αιμοκάθαρση καλύπτεται μόνο στο δημόσιο φορέα (δηλαδή στα νοσοκομεία).

Ποια είναι η διαδικασία της αιμοκάθαρσης (ακριβέστερα, η διαδικασία της συνεδρίας της αιμοκάθαρσης);

Στην αρχή κάθε συνεδρίας αιμοκάθαρσης χρειάζεται μια μικρή διαδικασία για το τρύπημα της αγγειακής προσπέλασης με τις ειδικές για την αιμοκάθαρση βελόνες και τη σύνδεση της με το μηχάνημα της αιμοκάθαρσης. Καθ’ όλη τη διάρκεια της συνεδρίας, ο ασθενής παραμένει ξαπλωμένος ή καθισμένος άνετα σε κρεβάτι ή καρέκλα και μπορεί να διαβάσει, να ακούσει μουσική ή να κοιμηθεί. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει το κινητό του τηλέφωνο ή το φορητό υπολογιστή για την εργασία του, για να δει ταινίες ή να έχει πρόσβαση στο ιντερνέτ.

Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, το νοσηλευτικό προσωπικό χορηγεί τα απαιτούμενα και συνταγογραφημένα φάρμακα μέσω του κυκλώματος της αιμοκάθαρσης. Το νοσηλευτικό προσωπικό, επίσης παρακολουθεί τον ασθενή και το μηχάνημα αιμοκάθαρσης τακτικά.

Όταν η συνεδρία αιμοκάθαρσης ολοκληρωθεί, ακολουθεί μια ακόμη μικρή διαδικασία για την επαναφορά του αίματος που βρίσκεται στο κύκλωμα της εξωσωματικής κυκλοφορίας (φίλτρο και γραμμές) στον ασθενή και την αποσύνδεση του από το μηχάνημα.

Τι μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια της αιμοκάθαρσης

Η αιμοκάθαρση δεν είναι επίπονη διαδικασία. Συμβαίνει όμως κάποιες φορές να εμφανίζονται ανεπιθύμητα συμβάντα.

Σύνηθες είναι να εμφανίζεται ένα αίσθημα κούρασης μετά από μια συνεδρία αιμοκάθαρσης. Για να αποφεύγεται αυτό, οι ασθενείς οφείλουν να είναι προσεκτικοί με τη διατροφή τους ακολουθώντας τις συμβουλές των γιατρών τους και να ασκούνται τακτικά. Το τελευταίο θα αυξήσει τα αποθέματα ενέργειάς τους.

Κατά τη διάρκεια της αιμοκάθαρσης μπορεί κάποιες φορές οι ασθενείς να νιώσουν ναυτία, ζάλη ή να έχουν μυϊκές κράμπες Θα πρέπει αμέσως να ενημερώνουν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό της Μονάδας τους. Για να αποφεύγονται τέτοια συμβάντα καλό είναι από τη δική τους μεριά να είναι προσεκτικοί με την κατανάλωση νερού και άλλων υγρών τις ημέρες που δεν προσέρχονται για αιμοκάθαρση ώστε να μη πάρουν πολύ βάρος (αυτό δεν θα πρέπει να είναι περισσότερο από 2-2, 5 κιλά από το τέλος μιας συνεδρίας αιμοκάθαρσης και μέχρι την έναρξη της επόμενης) και να χρειαστεί να αφαιρεθεί μεγάλη ποσότητα υγρών κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, κάτι που επιβαρύνει και το καρδιαγγειακό σύστημα. Χρήσιμη είναι επίσης η αποφυγή κατανάλωσης τροφής κατά τη διάρκεια της συνεδρίας αιμοκάθαρσης ώστε να αποτρέπονται τα υποτασικά επεισόδια μιας και η τροφή φαίνεται να συμβάλει στην εμφάνιση τους.

Άλλες επιλογές αιμοκάθαρσης

Υπάρχουν και άλλες δυνατότητες να κάνει κανείς αιμοκάθαρσης, πέρα από να την κάνει σε Μονάδες Αιμοκάθαρσης του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα σε ένα τρις- εβδομαδιαίο πρόγραμμα. Στις δυνατότητες αυτές περιλαμβάνονται η αιμοκάθαρση στο σπίτι ή κατ’οίκον αιμοκάθαρση (μπορεί να γίνει στο σπίτι το βράδυ κατά την ώρα του ύπνου, δηλαδή νυχτερινή αιμοκάθαρση, ή κατά την ημέρα –όπως και στις Μονάδες Αιμοκάθαρση) και η συνεχής βραχείας διάρκειας καθημερινή αιμοκάθαρση (μπορεί να γίνει στο σπίτι ή σε Μονάδες Αιμοκάθαρσης εκτός σπιτιού, οι συνεδρίες της διαρκούν 2-3 ώρες και επιτελούνται 5-6 φορές –αντί για τρείς- εβδομαδιαίως). Αυτές οι επιλογές αιμοκάθαρσης στοχεύουν στο να αυξήσουν την ευελιξία και την ποιότητα ζωής των αιμοκαθαιρόμενων ασθενών, αλλά και στο να επιτρέπουν μια πιο φυσιολογική διατροφή (αφού μπορεί να προσφέρουν στον εαυτό τους πολύ περισσότερες ώρες κάθαρσης την εβδομάδα και μάλιστα να την προσαρμόζουν ανάλογα με τις ανάγκες τους).

Αιμοκάθαρση στο σπίτι (ή κατ’οίκον αιμοκάθαρση)

Σε κάποιες χώρες (μέχρι σήμερα όχι στην Ελλάδα), ένας μικρός αριθμός Μονάδων Αιμοκάθαρσης προσφέρουν τη δυνατότητα για κατ’ οίκον αιμοκάθαρση. Για να εφαρμοστεί αυτός ο τρόπος αιμοκάθαρσης, η μονάδα Αιμοκάθαρσης προσφέρει το μηχάνημα της αιμοκάθαρσης, και διανέμει (παραδίδει) τα απαραίτητα αναλώσιμα υλικά στο σπίτι 1-2 φορές το μήνα. Ο ασθενής εκπαιδεύεται στην Μονάδα από μια νοσηλεύτρια να εφαρμόζει τη θεραπεία στον εαυτό του. Συνήθως εκπαιδεύεται μαζί του και κάποιος από το οικείο του περιβάλλον ο οποίος λειτουργεί σαν «βοηθός» για την εφαρμογή της μεθόδου. Η περίοδος εκπαίδευσης διαρκεί συνήθως 8-12εβδομάδες.

Κατά την εκπαίδευση ο ασθενής μαθαίνει να:

  • ετοιμάζει τον εξοπλισμό και τα υλικά
  • τοποθετεί τη βελόνα αιμοκάθαρσης στην αγγειακή του προσπέλαση
  • χορηγεί στον εαυτό του τα απαραίτητα φάρμακα
  • παρακολουθεί το μηχάνημα
  • ελέγχει την αρτηριακή του πίεση και το σφυγμό
  • κρατάει αρχεία των θεραπειών του
  • καθαρίζει τον εξοπλισμό και το χώρο της αιμοκάθαρσης μετά το τέλος της θεραπείας
  • παραγγέλνει τα υλικά της αιμοκάθαρσης

Στα πλεονεκτήματα της κατ’ οίκον αιμοκάθαρσης περιλαμβάνεται η δυνατότητα προσαρμογής της κάθαρσης στο πρόγραμμα του ατόμου. Επιπλέον, οι ασθενείς συνήθως δίνουν στον εαυτό τους περισσότερη κάθαρση, οπότε:

  • νιώθουν καλύτερα και ρυθμίζεται καλύτερα η αρτηριακή πίεση
  • έχουν λιγότερους περιορισμούς στη διατροφή και στα υγρά που καταναλώνουν
  • βάζουν μόνοι τους τις βελόνες και προσέχουν την αγγειακή τους προσπέλαση
  • κερδίζουν χρόνο αφού δεν μετακινούνται σε κάποια Μονάδα, αλλά μένουν στο χώρο τους
  • λιγότερες επισκέψεις στην Μονάδα με ιατρικό εργαστηριακό έλεγχο κάθε 4-8εβδομάδες

Πιθανά μειονεκτήματα της κατ’ οίκον αιμοκάθαρσης είναι η πιθανή ταλαιπωρία και αγανάκτηση του ασθενούς ή και του ή της «βοηθού» του, αλλά και ότι:

  • χρειάζεται ένας χώρος ειδικός για το μηχάνημα της αιμοκάθαρσης και ένα κρεβάτι ή καρέκλα
  • χρειάζεται αποθηκευτικός χώρος για τα υλικά της κάθαρσης (διαλύματα, φίλτρα, σύριγγες, βελόνες, φάρμακα, απολυμαντικά, ειδικές βελόνες για την αγγειακή προσπέλαση)

Οι αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι κάθε μέθοδος (τύπος) αιμοκάθαρσης έχει τα υπέρ και τα κατά και δεν είναι όλοι οι τύποι πάντα διαθέσιμοι. Μαθαίνοντας όμως κανείς όσα περισσότερα μπορεί για κάθε ένα από αυτούς τους τύπους αιμοκάθαρσης, μπορεί να αποφασίζει πιο συνετά ποιόν προτιμά. Πάντα βέβαια υπάρχει και η δυνατότητα της μεταπήδησης (αλλαγής) από τον ένα τύπο αιμοκάθαρσης στον άλλο, ανάλογα με την επιθυμία του ασθενούς και τις προκύπτουσες ανάγκες του.


Φαρμακευτική αγωγή και αιμοκάθαρση

Η φαρμακευτική αγωγή (δηλαδή τα φάρμακα) ενός νεφροπαθούς αρρώστου περιλαμβάνει τα φαρμακευτικά σκευάσματα που παίρνει για οποιαδήποτε άλλο νόσημα που μπορεί να έχει (εκτός από τη νεφροπάθεια) όπως π. χ. για τη ρύθμιση της αρτηριακής υπέρτασης, της δυσλιπιδαιμίας (δηλαδή την αυξημένη χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια), της διαταραχής του θυρεοειδούς κ. α καθώς επίσης και τη φαρμακευτική αγωγή (φάρμακα) που απαιτεί η αντιμετώπιση της νεφροπάθειας του.

Ο ασθενής με Χρόνια Νεφρική Νόσο Τελικού Σταδίου ο οποίος υποβάλλεται σε εξωνεφρική κάθαρση (δηλαδή αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση) χρειάζεται επιπρόσθετα να παίρνει και κάποια από τα παρακάτω φάρμακα για προβλήματα (επιπλοκές) που προκύπτουν ως αποτέλεσμα κακής λειτουργίας των νεφρών.

Τέτοια είναι:

1. Η ερυθροποιητίνη: όπως π. χ. τα σκευάσματα eprex, aranesp, mircera, abseamed, retacrit, Binocrit.

Η ερυθροποιητίνη είναι μια ορμόνη που φυσιολογικά παράγει ο υγιής νεφρός και βοηθάει στη διόρθωση της αναιμίας (δηλαδή στην αύξηση του αιματοκρίτη). Η χορήγησή της στους νεφροπαθείς, πριν την ένταξη, αλλά και μετά την ένταξη στην εξωνεφρική κάθαρση, γίνεται με υποδόρια ένεση. Στη δεύτερη κατηγορία (δηλαδή στην εξωνεφρική κάθαρση) η υποδόρια χορήγηση ερυθροποιητίνης προτιμάται κυρίως στους ασθενείς που βρίσκονται στη περιτοναϊκή κάθαρση. Στους ασθενείς που βρίσκονται στην αιμοκάθαρση η χορήγηση της ερυθροποιητίνης γίνεται κυρίως ενδοφλεβίως και χορηγείται μέσω των γραμμών σύνδεσης του ασθενούς με το μηχάνημα αιμοκάθαρσης (ο ασθενής δηλαδή δε ξανατρυπιέται).

2. Ο Σίδηρος όπως π. χ. τα σκευάσματα reoxyl, intrafer, venofer, ferinject κ. α.

Ο σίδηρος χρειάζεται και αυτός για τη διόρθωση της αναιμίας και χορηγείται στους νεφροπαθείς που δεν υποβάλλονται σε εξωνεφρική κάθαρση σε χαπάκια, πόσιμο διάλυμα ή και ενδοφλεβίως (άπαξ σε δόση φόρτισης). Για τους ασθενείς όμως που υποβάλλονται σε εξωνεφρική κάθαρση προτιμά κανείς να τους χορηγεί σίδηρο κυρίως ενδοφλεβίως (στην αιμοκάθαρση κατά τη διάρκεια της συνεδρίας και στη περιτοναϊκή κάθαρση ενδοφλεβίως με φόρτιση όπως και στους ασθενείς πριν ενταχθούν σε εξωνεφρική κάθαρση).

3. Τα Δεσμευτικά του φωσφόρου, δηλαδή χάπια που λαμβάνονται οπωσδήποτε κατά τη διάρκεια του φαγητού για να παγιδευτεί η περίσσεια του φωσφόρου της τροφής.

Υπάρχουν δύο κατηγορίες φωσφοδεσμευτικών φάρμακων. Στη πρώτη κατηγορία ανήκουν αυτά τα οποία περιέχουν ως δεσμευτικό μέσο το ασβέστιο, δηλαδή το ανθρακικό ασβέστιο (όπως το σκεύασμα titralac) και το οξικό ασβέστιο (τέτοιο σκεύασμα δε κυκλοφορεί στη χώρα μας) και στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν εκείνα που δε περιέχουν ασβέστιο, όπως η σεβελαμέρη (renagel, renvela), το λανθάνιο (fosrenol), ο σταθεροποιημένος πολυπυρηνικός τρισθενής σίδηρος (velphoro) και τα δεσμευτικά με αλουμίνιο (alucap).

Η Βιταμίνη D όπως π. χ. τα σκευάσματα One-alpha, Aricitol, Zemplar, Rextol, Paricalcitol, D3fix. Η βιταμίνη D χορηγείται σε χάπια ή και ενδοφλεβίως και η χορήγησή της αναπληρώνει τη μειωμένη παραγωγή της βιταμίνης D από τους νεφρούς που ανεπαρκούν. Έτσι βελτιώνεται η οστική νόσος (τα κόκαλα) των νεφροπαθών.

4. Η Σινακαλσέτη, όπως το mimpara. Το φάρμακο αυτό δίδεται για τη μείωση της παραθορμόνης.

Η παραθορμόνη είναι υψηλή στους νεφροπαθείς λόγω της μειωμένης παραγωγής της βιταμίνης D που έχουν και η οποία οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα ασβεστίου, αλλά και λόγω της μειωμένης αποβολής φωσφόρου από τους νεφρούς τους. Ο υπερπαραθυρεοειδισμός αυτός ευθύνεται για αλλοιώσεις στα οστά και για αλλοιώσεις (επασβεστώσεις) σε αγγεία, στις βαλβίδες της καρδιάς, στο δέρμα. Για την αντιμετώπιση του υπερπαραθυρεοειδισμού δίνεται κυρίως η βιταμίνη D, που προαναφέρθηκε, και αν χρειαστεί επιπλέον η σινακαλσέτη (δηλαδή συνδυασμός βιταμίνης D και σινακαλσέτης).

5. Άλλα βιταμινούχα σκευάσματα (σκευάσματα που περιέχουν συμπλέγματα βιταμίνης Β – όπως η neurobion -, βιταμίνης C, βιταμίνης Κ) ή και αμινοξέα (όπως π. χ τα nephrotect, superamin).

Τα σκευάσματα αυτά χορηγούνται για τη καλύτερη φυσική κατάσταση των αιμοκαθαιρόμενων ασθενών και κυρίως ενδοφλεβίως κατά τη διάρκεια της συνεδρίας αιμοκάθαρσης.

Αιμοκάθαρση και Διατροφή

Στη χρόνια νεφρική νόσο τελικού σταδίου διαταράσσεται η ικανότητα αποβολής των άχρηστων ουσιών του μεταβολισμού των τροφών από τον οργανισμό και παρατηρείται αύξηση της συγκέντρωσής τους στο αίμα. . Για να μην επιβαρύνεται ο οργανισμός από τις άχρηστες αυτές ουσίες οι ασθενείς θα πρέπει να προσέχουν την διατροφή τους, να τρέφονται μετρημένα (σχήμα 9) και να συμβουλεύονται τακτικά το θεράποντα γιατρό και διατροφολόγο τους.

Γενικά, οι ασθενείς που πάσχουν από προχωρημένη χρόνια νεφρική νόσο (στάδια 3-5) θα πρέπει να ξέρουν ότι θα πρέπει να κάνουν αλλαγές στην διατροφή τους.

Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν:

1. Περιορισμό της πρόσληψης αλατιού, καλίου και φωσφόρου

2. Περιορισμό της πρόσληψης πρωτεϊνών και

3. Περιορισμό της πρόσληψης υγρών (κυρίως όταν αρχίσουν να υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση και βαθμιαία θα μειώνονται τα ούρα ή όπως λέγεται η διούρηση).

Στόχος της δίαιτας αυτής είναι ο οργανισμός να διατηρεί την απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία του οξεοβασική ισορροπία (δηλαδή το PH, όπως λέγεται), αλλά και τις επίσης απαραίτητες ισορροπίες στα επίπεδα των ηλεκτρολυτών (όπως είναι το νάτριο, και το κάλιο) και των μετάλλων (όπως ο φωσφόρος και το ασβέστιο). Θα πρέπει να επισημανθεί όμως ότι παρά τον περιορισμό των προαναφερθέντων οι ασθενείς θα πρέπει να φροντίσουν να παίρνουν αρκετές θερμίδες καθημερινά έτσι ώστε να μην εμφανίζουν καχεξία, αλλά να διατηρούνται υγιείς και να προλαμβάνουν τον καταβολισμό (χαλάρωμα, ατροφία) των ιστών. Μεγάλη προσοχή απαιτείται στη θερμιδική πρόσληψη των αιμοκαθαιρόμενων ειδικά ασθενών μιας και συχνά εμφανίζουν κακή θρέψη και καχεξία, η οποία είναι ιδιαιτέρως επικίνδυνη για την κατάσταση της υγείας τους, τη νοσηρότητα και τη θνητότητα τους.

Στους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο σταδίων3-5, τα παρακάτω συστήνεται να λαμβάνονται με την ημερήσια διατροφή ως εξής:

1. Η πρωτεΐνη (το λεύκωμα)

Η πρωτεΐνη (το λεύκωμα) συνιστάται να λαμβάνεται στα στάδια 3 και 4 (δηλαδή σε προχωρημένη νεφρική νόσο και πριν την έναρξη αιμοκάθαρσης ή περιτοναϊκής κάθαρσης) σε ποσότητα 0, 80 γραμμαρίων ανά κιλό βάρος σώματος (δηλαδή 56 γραμμάρια για ένα ασθενή με 70 κιλά βάρος). Η πρωτεΐνη αυτή θα πρέπει να είναι υψηλής βιολογικής αξίας, δηλαδή να προέρχεται από κρέας, ψάρι, κοτόπουλο, ασπράδια αυγού, γαλακτερά. Όταν όμως ο ασθενής φθάσει στο στάδιο 5 και θα αρχίσει αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρσης η πρόσληψη πρωτεΐνης με την τροφή θα πρέπει να αυξηθεί σε 1, 2 γραμμάρια ή και λίγο περισσότερο ανά κιλό βάρος σώματος (δηλαδή περίπου 84 γραμμάρια για ένα ασθενή με 70 κιλά βάρος) και αυτό γιατί κατά την αιμοκάθαρση χάνεται πρωτεΐνη από τον οργανισμό και πρέπει να την αντικαταστήσετε για να φτιαχτούν οι ιστοί που χάνονται (φθίνουν) με την αιμοκάθαρση (δείτε παρακάτω τον πίνακα ισοδυνάμων τροφίμων σε πρωτεΐνη και υπολογίστε σε τι ποσότητα της ομάδας γάλακτος ή κρέατος περιέχονται τα 56 ή τα 84 γραμμάρια πρωτεΐνης. Συζητήστε με το γιατρό σας η τον διατροφολόγο σας να σας εξηγήσει, αν οι υπολογισμοί σας είναι δύσκολα κατανοητοί).

2. Το νάτριο και το κάλιο

Το νάτριο και το κάλιο συνιστάται να λαμβάνονται σε περιορισμένη ποσότητα ώστε να προλάβουμε το οίδημα (πρήξιμο), να προλάβουμε ή να ρυθμίσουμε εύκολα την υπέρταση και να αποφύγουμε τη εμφάνιση της άκρως επικίνδυνης για τη ζωή του ασθενούς υπερκαλιαιμίας (η υπερκαλιαιμία μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή αρρυθμία, καρδιακή ανακοπή και θάνατο).
Τροφές πλούσιες σε νάτριο είναι αυτές με πολύ αλάτι, όπως τα δημητριακά, οι σάλτσες ντομάτας, τα λαχανικά σε κονσέρβες, το ψωμί, η κέτσαπ, οι μουστάρδες, οι έτοιμες σούπες, τα αλλαντικά και τα τυριά (ΠΡΟΣΟΧΗ: Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη αλατιού σε φυσιολογικά άτομα είναι 2-2, 5 γραμμάρια την ημέρα το πολύ, δηλαδή ένα κουταλάκι του γλυκού και περιέχεται στις τροφές χωρίς να χρειάζεται να προσθέσουμε άλλο στο φαγητό μας).
Τροφές πλούσιες σε κάλιο είναι τα φρούτα (λεμόνια, πορτοκάλια, μπανάνες, μανταρίνια κ.α.), τα πράσινα λαχανικά, οι ντομάτες, τα αγγούρια, οι πατάτες, το αβοκάντο, τα λευκά φασόλια, τα μύδια, τα ανεπεξέργαστα προϊόντα σόγιας και το γιαούρτι. Όταν οι αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς τρώνε φρούτα καλό είναι να προτιμούν: ροδάκινα, αχλάδια, μήλα, , ανανά, μούρα, μανταρίνια, καρπούζι και να αποφεύγουν ή να τρώνε σε πολύ περιορισμένη ποσότητα: πορτοκάλια (και χυμό πορτοκαλιού), νεκταρίνια, ακτινίδια, μπανάνες, πεπόνι, δαμάσκηνα, αποξηραμένα φρούτα. Όταν τρώνε λαχανικά καλό θα είναι να προτιμούν :μπρόκολο, λάχανο, καρότα, κουνουπίδι, μελιτζάνες, φασολάκια, μαρούλι, κρεμμύδια, πιπεριές, κάρδαμο και κίτρινη κολοκύθα ή να αποφεύγουν ή να τρώνε σε πολύ περιορισμένη ποσότητα: αβοκάντο, πατάτες, ντομάτες η σάλτσα ντομάτας και σπανάκι (ΠΡΟΣΟΧΗ: γενικά συστήνεται, ότι όσες από τις παραπάνω πλούσιες σε κάλιο τροφές βράζονται, να βράζονται τουλάχιστον 2 φορές πριν καταναλωθούν σε πολύ νερό και το νερό να πετιέται).

3. Τα φωσφορικά (ο φωσφόρος)

Τα φωσφορικά (ο φωσφόρος) θα πρέπει επίσης λαμβάνονται σε περιορισμένη ποσότητα. Πλούσιες τροφες σε φωσφόρο είναι όλες οι πλούσιες σε λεύκωμα τροφές, όπως τα κρέατα, τα αλλαντικά, τα γαλακτοκομικά (γάλατα, γιαούρτια, τυριά), τα αυγά και τα όσπρια., αλλά και οι συντηρημένες τροφές στις οποίες ως συντηρητικό χρησιμοποιούνται φωσφορικά άλατα (θα πρέπει να διαβάζουμε το τι γράφεται στο περίβλημα των συντηρημένων προϊόντων σχετικά με την περιεκτικότητα των φωσφορικών αλάτων σε αυτά). Κάποια τρόφιμα περιέχουν μικρότερη ποσότητα φωσφόρου και αυτά είναι: το βούτυρο, η μαργαρίνη, το κρεμώδες τυρί, το τυρί ρικότα, το τυρί μπρί.


ΠΡΟΣΟΧΗ: Σε αντίθεση με τα παραπάνω (δηλαδή με τον περιορισμό της πρόσληψης κάποιων στοιχείων), με τη καθημερινή διατροφή θα πρέπει να παίρνονται σε ικανοποιητική ποσότητα τα παρακάτω, ήτοι:

  • Ο απαραίτητος ημερήσιος αριθμός θερμίδων (όπως προαναφέρθηκε) και με τήρηση μάλιστα όλων των γευμάτων και των ποσοτήτων του διαιτολογίου
  • Το απαραίτητο για τον οργανισμό ασβέστιο καθώς και η βιταμίνη D, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα με τα κόκκαλα (δηλαδή παθήσεις των οστών). Πλούσιες τροφές για αυτά είναι το γάλα (γαλακτερά), και τα γιαούρτια (ειδικά όταν είναι εμπλουτισμένα σε βιταμίνη D).
  • Η απαραίτητη για τον οργανισμό ποσότητα σιδήρου, άλλων ιχνοστοιχείων αλλά και μεταλλικών αλάτων για να προλάβουμε μια πιθανή αναιμία. Τροφές που περιέχουν σε μεγαλύτερη ποσότητα σίδηρο είναι: το συκώτι, το κρέας, τα φασόλια, εμπλουτισμένα με σίδηρο δημητριακά.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι σε περίπτωση που το διαιτολόγιο του ασθενούς σύμφωνα με τη γενικότερη κατάσταση του δεν είναι ικανό να καλύψει τις ανάγκες του, τότε με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού υπάρχει η δυνατότητα χορήγησης και συμπληρωμάτων ασβεστίου, σιδήρου, βιταμινών C, D, B6, K και φυλλικού οξέως.

Τι επιτρέπεται να λαμβάνεται και τι να αποφεύγεται με τη διατροφή:



Ισοδύναμα τροφίμων σε ΠΡΩΤΕΪΝΗ (Λεύκωμα)*

* Σημείωση: Όλα τα τρόφιμα διακρίνονται σε 6 ομάδες και όλα τα τρόφιμα της ίδιας ομάδας περιέχουν τις ίδιες αναλογίες μακροθρεπτικών συστατικών (δηλαδή πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη), γεγονός που επιτρέπει, εξαιτίας αυτής της ισοδυναμίας, το ένα τρόφιμο μιας ομάδας τροφίμων να μπορεί να αντικατασταθεί από άλλο της ίδιας ομάδας, αλλά όχι πάντα με την ίδια ποσότητα. Η ποσότητα ενός τροφίμου μιας ομάδας τροφίμων η οποία περιέχει τις ίδιες αναλογίες συστατικών με μια ποσότητα ενός άλλου τροφίμου της ίδιας ομάδας τροφίμων (οι δύο ποσότητες μπορεί να είναι ίδιες ή και να διαφέρουν), λέγεται ισοδύναμο. Στον πίνακα αυτό φαίνονται οι ποσότητες (δηλαδή τα ισοδύναμα)των τροφίμων που μπορεί να αντικαταστήσουν το ένα το άλλο στην ίδια ομάδα (κατηγορία) τροφίμων και να περιέχουν την ίδια ποσότητα πρωτεΐνης, ήτοι 4 ή 7 γραμμάρια.

Περιεκτικότητα τροφίμων σε ΚΑΛΙΟ


Υπόδειγμα διαιτολογίου για Νεφροπαθείς Διαβητικούς και μη-Διαβητικούς

Περιεκτικότητα του διαιτολογίου:
2100 θερμίδες και 54γραμμάρια σε λεύκωμα υψηλής βιολογικής αξίας
30γραμμάρια σε λεύκωμα χαμηλής βιολογικής αξίας και 900mg σε φώσφορος


ΠΡΩΙΝΟ

1 τοστ (20γρ τυρί λάιτ-20γρ γαλοπούλα ανάλατη) 1 κουλούρι Θεσσαλονίκης

ή 2 φέτες ψωμί και 30γρ ανθότυρο

ΔΕΚΑΤΙΑΝΟ

1 μικρό μήλο (κατά προτίμηση βραστό)

ή ½ ποτήρι χυμό μήλου-αχλαδιού

ή 2 μανταρίνια

ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΟ (με 3κουτ. σούπας ελαιόλαδο)

1) 90γρ μοσχάρι άπαχο ή ψάρι ή κοτόπουλο βραστά

ή ψητά και 3φέτες ψωμί (90γρ)

ή 1φλιτζάνι τσαγιού μακαρόνια

ή ρύζι

ή 3μικρές πατάτες βραστές και ½ φλιτζάνι βραστά λαχανικά

(1φορά/εβδομαδα μοσχάρι και έως 2φορές/εβδομαδα ψάρι ή κοτόπουλο)

2) 1φλιτζάνι φασολάκια

ή αρακά με 60γρ ανθότυρο και 2 ασπράδια αυγού και 3φέτες ψωμί

(1φορά/15μέρες)

3) 1φλιτζάνι όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβύθια) και 60γρ ανθότυρο και 1φέτα ψωμί (1φορά/εβδομάδα)

4) 1 ½ φλιτζάνι μακαρόνια

ή ρύζι με 3 κουτ. σούπας σάλτσα ντομάτας και 30γρανθότυρο και 2 ασπράδια αυγού

(εως 2φορές/εβδομάδα)

ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΟ

100γρ γιαούρτι 2% με μικρό μήλο (κατά προτίμηση βραστό) και 2 φρυγανιές

ΒΡΑΔΥΝΟ

1) όπως η επιλογή 1 με 60γρ μοσχάρι άπαχο

ή ψάρι

ή κοτόπουλο βραστά

2) 60γρ μπριζόλα χοιρινή

ή μοσχαρίσια και 3φέτες ψωμί (ή 50γρ παξιμάδι σταρένιο ανάλατο) και ½ φλιτζάνι σαλάτα μαρούλι

3) 60γρ κοτόπουλο και 3φέτες ψωμί και ½ φλιτζάνι σαλάτα βραστή

4) όπως η επιλογή 4 του μεσημεριανού

Περιτοναϊκή κάθαρση

Η περιτοναϊκή κάθαρση είναι μια από τις επιλογές εξωνεφρικής κάθαρσης για την αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου τελικού σταδίου. Η μέθοδος αυτή γίνεται στο σπίτι και μπορεί να εφαρμοστεί είτε κατά τη διάρκεια της νύχτας και διαρκεί 8-10 ώρες είτε κατά τη διάρκεια της ημέρας σε 4 εξάωρες συνήθως αλλαγές. Σε κάθε περίπτωση η μέθοδος προσφέρει ευελιξία και μπορεί να προσαρμοστεί στο πρόγραμμα της εργασίας, της οικογένειας και της κοινωνικής ζωής του ατόμου. Οι περιτοναϊκοί ασθενείς προσέρχονται στον γιατρό τους για έλεγχο κάθε 3-6 μήνες, ενώ έχουν μια πιο ελεύθερη διατροφή σε σχέση με τους αντίστοιχους αιμοκαθαιρόμενους.

Πώς γίνεται η περιτοναϊκή κάθαρση

Η περιτοναϊκή κάθαρση γίνεται μέσα στο σώμα χωρίς την ανάγκη ύπαρξης εξωσωματικής κυκλοφορίας του αίματος και χρησιμοποιώντας σαν φίλτρο (δηλαδή τη συσκευή που φιλτράρει το αίμα στην αιμοκάθαρση) την περιτοναϊκή μεμβράνη (το περιτόναιο) της κοιλιάς (η μεμβράνη αυτή είναι η επένδυση του περιτοναίου, δηλαδή της κοιλιακής κοιλότητας που περιέχει το στομάχι, τα έντερα, το συκώτι και το σπλήνα) και σαν διάλυμα αιμοκάθαρσης κάποια ειδικά υγρά (διαλύματα) τα οποία μπαίνουν στην κοιλιά μέσω ενός ειδικού καθετήρα (σχήμα 10).

Η μέθοδος αυτή για να εφαρμοστεί χρειάζεται επομένως τη χειρουργική τοποθέτηση ενός καθετήρα (περιτοναϊκός καθετήρας) στην περιτοναϊκή κοιλότητα και μέσα από τον αυτόν εγχέονται 2 λίτρα στείρου διαλύματος της περιτοναϊκής κάθαρσης το οποίο περιέχεται σε πλαστικούς σάκους (η διαδικασία αυτή λέγεται «έγχυση»). Στη συνέχεια το διάλυμα παραμένει εκεί για 4 με 12 ώρες (διάστημα που ονομάζεται «αλλαγή») και το περιτόναιο φιλτράρει το αίμα που φτάνει σε αυτό, μέσω των αγγείων που το αιματώνουν και απομακρύνει τις τοξικές ουσίες και την περίσσεια της ποσότητας των υγρών από το αίμα μέσα στο περιτοναϊκό διάλυμα. Τότε, το διάλυμα απομακρύνεται μέσω του περιτοναϊκού καθετήρα με μια διαδικασία που διαρκεί 20-30 λεπτά περίπου, εγχέεται νέο διάλυμα στην περιτοναϊκή κοιλότητα και ούτω καθ’εξής. Η κινητήρια δύναμη για την αφαίρεση της περίσσειας της ποσότητας υγρών από τον οργανισμό είναι η γλυκόζη που περιέχεται στα διαλύματα της περιτοναϊκής κάθαρσης, ή οποία και τραβάει νερό από το σώμα μέσω της περιτοναϊκής μεμβράνης. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται «υπερδιήθηση».

Υπάρχουν δύο τύποι περιτοναϊκής κάθαρσης (σχήμα 11)

Η συνεχής φορητή περιτοναϊκή κάθαρση:
Όταν εφαρμόζεται η μέθοδος αυτή, οι αλλαγές γίνονται κατά τη διάρκεια της ημέρας και κάθε μέρα από τον ίδιο τον ασθενή η δε είσοδος του περιτοναϊκού υγρού στην περιτοναϊκή κοιλότητα, αλλά και έξοδος του από αυτήν, γίνεται με τη βοήθεια της βαρύτητας

Η συνεχής κυκλική περιτοναϊκή κάθαρση (ή Αυτοματοποιημένη περιτοναική κάθαρση, Automated Peritoneal Dialysis, APD):
Για την εφαρμογή της χρησιμοποιείται απαραίτητα ένα μηχάνημα (κυκλοφορητή ή, cycler) με το οποίο ο ασθενής είναι συνδεδεμένος μέσω ειδικών σωλήνων (γραμμών) και ρυθμίζοντας κατάλληλα το μηχάνημα αυτό οι αλλαγές (δηλαδή η είσοδος και η έξοδος του περιτοναϊκού υγρού από την περιτοναϊκή κοιλότητα) γίνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας, κάθε νύχτα και όσο ο ασθενής κοιμάται. Η διάρκεια σύνδεσης με το μηχάνημα είναι συνήθως 8-10 ώρες.


Ο ασθενής θα πρέπει να γνωρίζει ότι εκτός από το χρόνο που θα διαθέτει για κάθε αλλαγή (δηλαδή 30-40λεπτά, 3-5φορές την ημέρα), η υπόλοιπη του ημέρα θα είναι ελεύθερη για οτιδήποτε (εργασία, μελέτη, ταξίδι) με την συνεχή φορητή περιτοναϊκή κάθαρση. Επιπρόσθετα, επειδή με την περιτοναϊκή κάθαρση διατηρείται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα η υπολειπόμενη νεφρική λειτουργία (δηλαδή η διούρηση) επιτρέπονται λιγότεροι διατροφικοί περιορισμοί, παρότι ωστόσο μπορεί να τεθεί από τον γιατρό κάποιο όριο ως προς το αλάτι και τα υγρά που θα καταναλώνει. Στην συνεχή κυκλική περιτοναϊκή κάθαρση είναι επίσης αυτονόητο ότι ο ασθενής έχει ελεύθερη όλη την ημέρα για δραστηριότητες αφού η μέθοδος εφαρμόζεται μόνο κατά τη διάρκεια της νύχτας και του ύπνου.

 

Τοποθέτηση περιτοναϊκού καθετήρα

Ο περιτοναϊκός καθετήρας είναι ένας πλαστικός σωλήνας με πάχος ενός μολυβιού και εισέρχεται στην περιτοναϊκή κοιλότητα μέσω του κοιλιακού τοιχώματος συνήθως από χειρουργό και υπό γενική, επισκληρίδιο ή τοπική αναισθησία. Ένα μέρος (τμήμα) από αυτόν βρίσκεται μόνιμα μέσα στην περιτοναϊκή κοιλότητα και ένα μικρό μέρος του προεξέχει από το δέρμα (λίγο κάτω από τον ομφαλό)για να συνδέεται με το σύστημα έγχυσης των διαλυμάτων (σχήμα 11). Ο περιτοναϊκός καθετήρας είναι ο ίδιος τόσο για τη συνεχή φορητή όσο και για την αυτοματοποιημένη περιτοναϊκή κάθαρση και καλό είναι να χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά 2εβδομάδες περίπου αφότου τοποθετηθεί. Είναι πολύ σημαντική η καθαριότητα του περιτοναϊκού καθετήρα, αλλά και του χώρου που γίνεται η περιτοναϊκή κάθαρση. Για όλα αυτά υπάρχει περίοδος εκπαίδευσης του ασθενούς.

 

Εκπαίδευση στην περιτοναϊκή κάθαρση

Για να πραγματοποιήσει τη διαδικασία της περιτοναϊκής κάθαρσης ο κάθε ασθενής χρειάζεται να εκπαιδευτεί στη σύνδεση και στην αποσύνδεση του διαλύματος, στην καθαριότητα του χώρου, στην περιποίηση του περιτοναϊκού καθετήρα, στην αναγνώριση πιθανών προβλημάτων και στην αντιμετώπιση τους. Η εκπαίδευση διαρκεί περίπου 2-3εβδομάδες και γίνεται σε δημόσιο νοσοκομείο που διαθέτει Μονάδα Περιτοναϊκής Κάθαρσης.

 

To μηχάνημα (cycler) της αυτοματοποιημένης περιτοναϊκής κάθαρσης

Το μηχάνημα της αυτοματοποιημένης περιτοναϊκής κάθαρσης (σχήμα 11) έχει μέγεθος μιας μικρής βαλίτσας και μεταφέρεται εύκολα. Είναι προγραμματισμένο για το ωράριο του ύπνου του ασθενούς, όμως η θεραπεία μπορεί και να διακοπεί αν υπάρξει ανάγκη και χρειαστεί να σηκωθεί από το κρεβάτι. Νεότερα μηχανήματα έχουν κάρτες καταγραφής δεδομένων όπου καταγράφονται λεπτομέρειες του προγράμματος και κάθε κύκλου της θεραπείας.